අසල්වැසියාගේ ඉඳුල් වතුර ඔබේ මිදුලට ගලා එනවාද? නීතියෙන් ඔබට කළ හැකි දේ මෙන්න.

www.bbcmirror.lk    www.Lankawebnews.lk මාධ්‍යවේදීනි ෆාතිමා සෆාන්

අපි හැමෝම කැමතියි තමන්ගේ පාඩුවේ, නිදහසේ ජීවත් වෙන්න. ඒත් සමහර වෙලාවට අපේ අසල්වැසියන්ගේ ක්‍රියාකලාපයන් නිසා ඒ නිදහස නැති වෙන අවස්ථා ඕනෑ තරම් තියෙනවා. විශේෂයෙන්ම අල්ලපු ගෙදරින් එන ඉඳුල් වතුර හෝ අපජලය තමන්ගේ ඉඩමට ගලාගෙන එන එක අද සමාජයේ හුඟක් දෙනෙක් මුහුණ දෙන ලොකු හිසරදයක්. මේ වගේ වෙලාවක අපි අසරණද? කොහෙත්ම නැහැ. ලංකාවේ නීතියට අනුව මේ සඳහා ගන්න පුළුවන් පැහැදිලි ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක්ම තියෙනවා.

නීතියේ තත්වය මොකක්ද?

සරලවම කිව්වොත්, ඔබේ අසල්වැසියාගේ ඉඩමේ තියෙන ජලය, ඒ කියන්නේ වැහි වතුර ස්වභාවිකව ඔබේ ඉඩමට ගලාගෙන එනවා නම් ඒකට අපිට ලොකු දෙයක් කරන්න බැහැ. ඒක ස්වභාවික පිහිටීම අනුව සිදුවන්නක්. නමුත්, අසල්වැසියා පාවිච්චි කරලා බැහැර කරන වතුර (Waste Water), ඒ කියන්නේ ඉඳුල් වතුර, නාන කාමරවල වතුර හෝ වැසිකිළි වල වතුර ඔබේ ඉඩමට මුදා හරින්න හෝ ගලාගෙන එන්න සලස්වන්න ඔහුට කිසිම නීතිමය අයිතියක් නැහැ. ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම නීති විරෝධී වැඩක්.

මේ වගේ ප්‍රශ්නයක් වුණොත් මුලින්ම කරන්න ඕන දේ

මේ වගේ ගැටලුවක් මතු වුණාම ගොඩක් අය කරන්නේ අසල්වැසියා එක්ක රණ්ඩු වෙන එක. ඒත් ඒක නෙවෙයි විසඳුම. මුලින්ම ඔබ මේ ගැන අදාළ අංශ දැනුවත් කරන්න ඕන.

1 – මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂක (PHI) දැනුවත් කිරීම:

ඉඳුල් වතුර හෝ අපජලය කියන්නේ සෞඛ්‍යයට තර්ජනයක්. ඒකෙන් ලෙඩ රෝග බෝ වෙන්න පුළුවන් වගේම, මැස්සන් සහ මදුරුවන් බෝවෙන තැන් හැදෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා ඔබේ ප්‍රදේශයේ මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂකවරයාට (PHI) වහාම මේ ගැන පැමිණිලි කරන්න. ඔහුට බලතල තියෙනවා ඇවිත් පරීක්ෂා කරලා, ඒක සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් නම් නීතිමය පියවර ගන්න.

2 – පළාත් පාලන ආයතනයට දැනුවත් කිරීම:

ඔබ ඉන්නේ නගර සභා, මහ නගර සභා හෝ ප්‍රාදේශීය සභා බල ප්‍රදේශයක නම්, අදාළ ආයතනයේ සභාපතිවරයාට හෝ ලේකම්වරයාට ලිඛිතව පැමිණිලි කරන්න. මොකද නිසි කාණු පද්ධතියක් නැතුව හෝ අවිධිමත් විදියට වතුර බැහැර කිරීම පළාත් පාලන පනත් යටතේ වරදක්. ලිඛිතව දැනුම් දෙන එක ගොඩක් වැදගත්, මොකද පසුකාලීනව උසාවි යන්න වුණොත් මේ ලිපි ලේඛන සාක්ෂි විදියට වැදගත් වෙනවා.

3 – පොලිසියට පැමිණිලි කිරීම:

මේ ගැන ඔබේ ප්‍රදේශයේ පොලිසියටත් පැමිණිල්ලක් දාන්න පුළුවන්. මේක සිවිල් ප්‍රශ්නයක් වුණත්, සාමය කඩවීමේ අවදානමක් තියෙන නිසා සහ මහජන පීඩාවක් (Public Nuisance) විදියට සලකලා පොලිසියට යම් මැදිහත් වීමක් කරන්න පුළුවන්. අඩුම තරමේ ඔබේ පැමිණිල්ල පොලිසියේ සටහන් වෙලා තියෙන එක නීතිමය කටයුත්තකදී වාසියක්.

උසාවි ගිහින් ගන්න පුළුවන් සහන මොනවද?

ඉහත ආයතනවලට කියලා වැඩක් වුණේ නැත්නම්, හෝ අසල්වැසියා දිගින් දිගටම මේ කරදරය කරනවා නම් ඔබට කෙලින්ම දිසා අධිකරණයේ නඩුවක් ගොනු කරන්න පුළුවන්. මෙතනදී ඔබට ප්‍රධාන සහන දෙකක් ඉල්ලන්න පුළුවන්.

– තහනම් නියෝගයක් (Injunction Order): අසල්වැසියාට වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි ඔබේ ඉඩමට වතුර එවන එක නතර කරන්න කියලා උසාවියෙන් නියෝගයක් ගන්න පුළුවන්.

– වන්දි ලබා ගැනීම (Compensation): මේ ඉඳුල් වතුර නිසා ඔබේ ඉඩමට, වගාවට හෝ දේපළට යම් හානියක් වෙලා තියෙනවා නම්, ඒකට අදාළ වන්දි මුදලක් ලබා දෙන්න කියලා ඉල්ලන්නත් ඔබට අයිතියක් තියෙනවා.

වැදගත්ම දේ: සාක්ෂි

මේ ඕනෑම පියවරක් ගන්න කලින් සාක්ෂි එකතු කරගන්න අමතක කරන්න එපා. අසල්වැසියා වතුර එවන නල මාර්ග, වතුර ගලාගෙන ඇවිත් ඔබේ ඉඩම අපවිත්‍ර වෙලා තියෙන විදිය පැහැදිලිව පෙනෙන ඡායාරූප (Photos) සහ වීඩියෝ අරගෙන තියාගන්න. ඒ වගේම PHI ට, නගර සභාවට සහ පොලිසියට කරපු පැමිණිලිවල පිටපත් (Copies) සුරක්ෂිතව තියාගන්න. නඩුවක් කියනකොට මේ දේවල් තමයි ඔබේ වාසියට හිටින්නේ.

අසල්වැසියෝ එක්ක සුහදව ඉන්න එක හොඳයි. හැබැයි ඒ සුහදකම පාවිච්චි කරලා ඔවුන් ඔබේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරනවා නම්, බය නැතුව නීතිමය පියවර ගන්න.

මානව හිමිකම් ආරකෂණ සංවිධානය

www.bbcmirror.lk    www.asianewsplusone.com     www.sfmnewslk.com www.Lankawebnews.lk www.ceylonwebrepoter.com www.ceylonwebnews.com   https://chat.whatsapp.com/Knsroge4upyJzBjJLvNMQS?mode=gi_c  https://youtube.com/@bbcmirror?si=gUipLaxS2au3wav-  https://www.instagram.com/bbcmirror_media_?igsh=MW5seTc0eW1yYmVsNw%3D%3D&utm_source=qr