රථවාහන නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී රියදුරන්ගේත් පොලිස් නිලධාරීන්ගේත් මානව හිමිකම් හා මාර්ග ආරක්ෂාව සුරකිමු

www.bbcmirror.lk

www.Lankawebnews.lk

නීතියට ගරු කිරීම දෙපාර්ශ්වයේම වගකීමකි

රථවාහන නීතිය යනු රියදුරන්ට දඩ පැනවීම සඳහා පමණක් පවතින නීති පද්ධතියක් නොවේ. එහි මූලික අරමුණ වන්නේ මිනිස් ජීවිත ආරක්ෂා කිරීම, මාර්ග අනතුරු අවම කිරීම, රථවාහන විනය පවත්වා ගැනීම සහ සියලුම මාර්ග භාවිතා කරන්නන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමයි.

එබැවින් රියදුරෙකු තම වාහනය ධාවනය කරන අවස්ථාවේදී නීතියට ගරු කළ යුතු සේම, රථවාහන නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන පොලිස් නිලධාරියාද තම රාජකාරිය නීත්‍යානුකූලව, සාධාරණව, වෘත්තීයමය ආකාරයෙන් සහ ජනතාවගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ උපරිම අවධානයෙන් ඉටු කළ යුතුය.

ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය මගින් සියලු පුද්ගලයන් නීතිය ඉදිරියේ සමාන බවත්, සමාන නීති ආරක්ෂාවකට හිමිකම් ඇති බවත් පිළිගෙන තිබේ. එමෙන්ම 14(1)(h) යටතේ නීතියට යටත්ව රට තුළ ගමන් කිරීමේ නිදහසද පිළිගෙන ඇත. (Parliament of Sri Lanka⁠)

වේග සීමා පිළිපැදීම රියදුරාගේ අනිවාර්ය වගකීමකි

මාර්ගයේ නියම කර ඇති වේග සීමාව ඉක්මවා රිය පැදවීමෙන් තමන්ගේ ජීවිතයට පමණක් නොව අනෙක් රියදුරන්ගේ, මගීන්ගේ සහ පදිකයන්ගේ ජීවිතවලටද දැඩි අවදානමක් ඇති වේ.

ශ්‍රී ලංකා නීතිය යටතේ මෝටර් රථවල උපරිම වේග සීමා නියම කිරීම සහ වේගය radar, laser speed guns සහ photographic detection devices වැනි ක්‍රම මගින් හඳුනා ගැනීම සඳහා නීතිමය පදනමක් පවතී. (LawNet⁠)

එබැවින් “පොලිසිය speed checking කරනවා” යන හේතුව මත වේග සීමා උල්ලංඝනය කිරීම සාධාරණ කළ නොහැක.

රියදුරන්ගේ පළමු වගකීම වන්නේ නීතියට ගරු කරමින්, තමන්ගේ වේගය පාලනය කරමින් සහ අනෙක් මාර්ග භාවිතා කරන්නන් පිළිබඳ අවධානයෙන් රිය පැදවීමයි.

එහෙත් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ආරක්ෂාවද අනිවාර්යය

එමෙන්ම නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන පොලිස් නිලධාරියාටද විශාල වගකීමක් තිබේ.

විශේෂයෙන් වේගයෙන් ධාවනය වන වාහනයක් හදිසියේ නවත්වීමට සංඥා කිරීමේදී රියදුරාට නිලධාරියා පැහැදිලිව දැකගත හැකි ආකාරයෙන්, ප්‍රමාණවත් දුරකින් සහ ආරක්ෂිත ස්ථානයක සිට රාජකාරිය කිරීම ඉතා වැදගත්ය.

රියදුරෙකු නොසිතූ මොහොතක මාර්ගයට පැන එන නිලධාරියෙකු දුටුවහොත්, හදිසියේ තිරිංග යෙදීම, වාහනය පාලනය කරගැනීමට නොහැකි වීම හෝ අනෙක් වාහනයක් සමඟ ගැටීම වැනි තත්ත්වයන් ඇති විය හැකිය.

එවැනි අවස්ථාවක සිදුවන අනතුරකින් රියදුරාට පමණක් නොව, පොලිස් නිලධාරියාට, මගීන්ට සහ පදිකයන්ටද හානි සිදුවිය හැකිය.

පොලිස් නිලධාරීන්ගේ දෘශ්‍යමානභාවය පිළිබඳ පොලිසියේම නිල උපදෙස්

මෙය හුදෙක් මානව හිමිකම් සංවිධානයක් විසින් ඉදිරිපත් කරන මතයක් පමණක් නොවේ.

ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය විසින්ම රාත්‍රී රථවාහන රාජකාරියේදී නිලධාරීන් රියදුරන්ට පැහැදිලිව පෙනෙන ලෙස reflective luminous jackets සහ gloves භාවිතා කළ යුතු බවට උපදෙස් ලබාදී තිබේ.

එම නිල නිවේදනයේ, රියදුරන්ගේ මුහුණට flashlights එල්ල කිරීමෙන් රියදුරන්ට වාහනය පාලනය කිරීමට අපහසු වී අනතුරු ඇති විය හැකි බවත්, නිලධාරීන් reflective jackets නොපැළඳීමෙන් ඔවුන්ටද අනතුරු සිදුවිය හැකි බවත් පොලිසිය පැහැදිලි කර තිබේ. (Police Service Sri Lanka⁠)

එබැවින් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ මාර්ග ආරක්ෂාව එකිනෙකට විරුද්ධ කරුණු දෙකක් නොව, එකට ක්‍රියාත්මක කළ යුතු කරුණු දෙකකි.

“සැඟවී සිටීම” ගැන නිවැරදි නීතිමය අවබෝධයක් අවශ්‍යයි

මෙහිදී ජනතාවට එක් වැදගත් කරුණක් පැහැදිලි කළ යුතුය.

සෑම අවස්ථාවකදීම පොලිස් නිලධාරියෙකු රථවාහන නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන විට අනිවාර්යයෙන්ම විවෘත ස්ථානයක පෙනී සිටිය යුතුය හෝ සැඟවී සිට speed checking කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම නීති විරෝධී යැයි සෘජුව ප්‍රකාශ කළ නොහැක.

නමුත් එවැනි රාජකාරියක් සිදු කරන ඕනෑම අවස්ථාවක ජනතාවගේ ජීවිත හා ආරක්ෂාව අවදානමට ලක් නොවන ආකාරයෙන්, නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාපටිපාටි සහ පොලිස් දෙපාර්තමේන්තු උපදෙස් අනුව කටයුතු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අනතුරු ඇතිවිය හැකි ආකාරයෙන් හදිසියේ මාර්ගයට පැන රථ නවත්වීම, රියදුරන්ට අනතුරුදායක ලෙස සංඥා කිරීම හෝ රියදුරෙකුට වාහනය ආරක්ෂිතව නවත්වීමට ප්‍රමාණවත් අවස්ථාවක් නොදීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග මාර්ග ආරක්ෂාව පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්න ඇති කළ හැකිය.

දඩය පැනවීම පමණක් නොව, අනතුරු වැළැක්වීමත් පොලිසියේ වගකීමකි

ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ Traffic Management and Road Safety Division වෙත රථවාහන කළමනාකරණය සහ මාර්ග ආරක්ෂාව පිළිබඳ උපදෙස් ලබාදීම, මාර්ග අනතුරු පිළිබඳ දත්ත එකතු කිරීම හා විශ්ලේෂණය කිරීම, රථවාහන නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ජනතාව දැනුවත් කිරීම වැනි පුළුල් වගකීම් පවරා තිබේ. (Police Service Sri Lanka⁠)

එබැවින් රථවාහන පොලිස් නිලධාරියෙකුගේ කාර්යය “වරදක් අල්ලලා දඩයක් ගහන එක” පමණක් නොවේ.

ඔහුගේ අවසාන අරමුණ විය යුත්තේ,

“අනතුරක් සිදුවීමට පෙර එය වැළැක්වීමයි.”

නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරයද වැදගත්ය

තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ රියදුරෙකු වාහනය නවත්වන අවස්ථාවේදී පොලිස් නිලධාරියාගේ හැසිරීමයි.

රියදුරෙකුගෙන් රියදුරු බලපත්‍රය, වාහන ලේඛන හෝ වෙනත් අවශ්‍ය තොරතුරු ඉල්ලා සිටින විට,

* ගෞරවාන්විතව කතා කිරීම,

* රාජකාරිමය භාෂාව භාවිත කිරීම,

* අනවශ්‍ය ලෙස අපහාස නොකිරීම,

* තර්ජනය නොකිරීම,

* පක්ෂග්‍රාහී නොවීම,

* නීතිය අනුව කටයුතු කිරීම,

* රියදුරාට තම වරද හෝ නීතිමය තත්ත්වය පැහැදිලි කිරීම

යන කරුණු ඉතා වැදගත්ය.

අනෙක් අතට රියදුරන්ද පොලිස් නිලධාරීන් සමඟ ගෞරවාන්විතව කටයුතු කළ යුතුය. පොලිස් නිලධාරියා නීත්‍යානුකූල රාජකාරියක් ඉටු කරන විට එයට බාධා කිරීම, අපහාස කිරීම හෝ තර්ජනය කිරීමද කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැක.

බහුතරයක් නිලධාරීන් කරන සේවයට අපි ගරු කළ යුතුයි

මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය ලෙස අපගේ අරමුණ සියලු පොලිස් නිලධාරීන් විවේචනය කිරීම නොවේ.

අපගේ පොලිස් නිලධාරීන් බහුතරයක් ඉතා අවංකව, කැපවීමෙන් සහ ජීවිත අවදානමට ලක් කරමින් ජනතාවගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සේවය කරති.

මාර්ගවල ගමන් කරන ජනතාවගේ ආරක්ෂාව, අපරාධ වැළැක්වීම, අනතුරු අවම කිරීම සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පවත්වාගෙන යාම සඳහා පොලිසියේ සේවය අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ඒ නිසා සුළු පිරිසකගේ අයහපත් හැසිරීම් හේතුවෙන් සියලු පොලිස් නිලධාරීන්ට දෝෂාරෝපණය කිරීමද සාධාරණ නොවේ.

ඒ වෙනුවට, වැරදි සිදුවන්නේ නම් ඒවා නිවැරදි කරමින්, හොඳ නිලධාරීන් දිරිගන්වමින්, පොලිස් සේවය තවදුරටත් ජනතාවට හිතකාමී හා වෘත්තීයමය සේවාවක් බවට පත් කිරීම අප සියලු දෙනාගේම වගකීමකි.

නව තාක්ෂණය භාවිත කරමින් නීතිය ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය

ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය දැනටමත් speed guns, CCTV සහ වෙනත් තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිත කරමින් රථවාහන නීති උල්ලංඝනය කිරීම් හඳුනා ගැනීමට පියවර ගෙන තිබේ.

2025 ජනවාරි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය විසින් නවීන laser speed guns හඳුන්වාදීමේ වැඩසටහනක්ද ක්‍රියාත්මක කර ඇති අතර, එමඟින් වේගයෙන් ධාවනය කරන රියදුරන් හඳුනාගෙන මාර්ග අනතුරු අවම කිරීම අරමුණු කර තිබේ. (Police Service Sri Lanka⁠)

එමෙන්ම CCTV දර්ශන මත පදනම්ව රථවාහන නීති උල්ලංඝනය කළ රියදුරන්ට දඩ පැනවීම සඳහා පද්ධතිද භාවිතා කරයි. (Police Service Sri Lanka⁠)

මෙවැනි තාක්ෂණික ක්‍රම තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමෙන් පොලිස් නිලධාරීන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කරමින්, රියදුරන්ට අනවශ්‍ය අවදානමක් ඇති නොකරමින්, නීතිය කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය.

අපගේ ඉල්ලීම

මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය වෙනුවෙන් අපි රියදුරන්ගෙන්ද පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන්ද පහත කරුණු ඉල්ලා සිටිමු.

රියදුරන්ගෙන්:

1. නියමිත වේග සීමාවන් අනිවාර්යයෙන්ම පිළිපදින්න.

2. පොලිස් නිලධාරියෙකු වාහනය නවත්වන විට කලබල නොවී ආරක්ෂිතව වාහනය නවත්වන්න.

3. රිය පැදවීමේදී ජංගම දුරකථන භාවිතය සහ අනෙකුත් අවධානය බිඳ දමන ක්‍රියා වලින් වළකින්න.

4. පොලිස් නිලධාරීන් සමඟ ගෞරවාන්විතව කටයුතු කරන්න.

5. නීතිමය වරදක් සිදුකර ඇත්නම් එය පිළිගෙන නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාමාර්ගයට සහය වන්න.

6. පොලිස් රාජකාරිය පිළිබඳ සාධාරණ පැමිණිල්ලක් තිබේ නම්, නිසි ආයතනික මාර්ග ඔස්සේ එය ඉදිරිපත් කරන්න.

පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන්:

1. රථවාහන නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන සෑම අවස්ථාවකම ජනතාවගේ ජීවිත ආරක්ෂාව ප්‍රමුඛ කරගන්න.

2. රියදුරන්ට හැකිතාක් පැහැදිලිව පෙනෙන සහ ආරක්ෂිත ආකාරයෙන් රාජකාරි කරන්න.

3. හදිසි සහ අනතුරුදායක ආකාරයෙන් වාහන නවත්වීමෙන් වළකින්න.

4. රියදුරන්ට ගෞරවාන්විතව හා වෘත්තීයමය ආකාරයෙන් කතා කරන්න.

5. නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පක්ෂග්‍රාහී නොවන්න.

6. දඩ පැනවීම පමණක් නොව, රියදුරන් දැනුවත් කිරීම සහ අනතුරු වැළැක්වීමද රාජකාරියේ අරමුණක් කරගන්න.

7. පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කර ඇති රථවාහන හා මාර්ග ආරක්ෂණ උපදෙස් දැඩිව පිළිපදින්න.

අවසාන පණිවිඩය

අපට අවශ්‍ය වන්නේ “පොලිසියට එරෙහි ජනතාවක්” හෝ “ජනතාවට එරෙහි පොලිසියක්” නොවේ.

අපට අවශ්‍ය වන්නේ නීතියට ගරු කරන ජනතාවක් සහ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කරන පොලිස් සේවයක් සහිත ආරක්ෂිත ශ්‍රී ලංකාවකි.

නීතිය සැමට එකසේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය. එහෙත් නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ක්‍රමයද නීතියේ අරමුණට, මනුෂ්‍ය ගෞරවයට සහ මහජන ආරක්ෂාවට අනුකූල විය යුතුය.

රියදුරාගේ වගකීම ආරක්ෂිතව රිය පැදවීමයි.

පොලිස් නිලධාරියාගේ වගකීම නීතිය සාධාරණව හා ආරක්ෂිතව ක්‍රියාත්මක කිරීමයි.

දෙපාර්ශ්වයේම අවසාන අරමුණ විය යුත්තේ එකම දෙයකි—

“ජීවිතයක් නැතිවීමට පෙර අනතුරක් වැළැක්වීම.”

මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය ලෙස අපි සියලු රියදුරන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ සන්සුන්ව, වගකීමෙන් සහ නීතියට ගරු කරමින් රිය පදවන ලෙසයි.

එමෙන්ම සියලු පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන් අපි ඉල්ලා සිටින්නේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන අතරම, තමන් ඉදිරියේ සිටින පුද්ගලයාද මනුෂ්‍යයෙකු බවත්, ඔහුගේ ජීවිතය, ගෞරවය සහ ආරක්ෂාවද ආරක්ෂා කළ යුතු බවත් සැමවිටම මතක තබාගන්නා ලෙසයි.

ආචාර්ය එම්. එම්. සෆාන්

විධායක අධ්‍යක්ෂක

මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය (HRPO)

ශ්‍රී ලංකාව