දුම්කොළ පාලනයේ නීතිය: සෞඛ්ය ආරක්ෂාව, නීතියේ සමානභාවය සහ ප්රතිපත්තිමය සාධාරණත්වය
www.humanrightspo.org
www.bbcmirror.lk
www.Lankawebnews.lk
මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය (HRPO)
ශ්රී ලංකාවේ මහජන සෞඛ්යය ආරක්ෂා කිරීමේ අරමුණින් දුම්කොළ භාවිතය අවම කිරීම සඳහා විවිධ නීති සහ ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කරනු ලබයි. දුම්කොළ භාවිතය පිළිකා, හෘද රෝග, ආඝාතය, ශ්වසන රෝග සහ තවත් බරපතළ රෝග රැසකට හේතු වන බව ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) සහ ශ්රී ලංකාවේ සෞඛ්ය බලධාරීන් පිළිගෙන තිබේ.
ඒ අනුව, දුම්කොළ භාවිතය පාලනය කිරීමේ ප්රතිපත්තියට අපගේ සංවිධානය සම්පූර්ණ සහයෝගය පළ කරයි.
එහෙත්, මෑත කාලයේ කුඩා වෙළෙඳසැල්වල බුලත්විට සඳහා දුම්කොළ අලෙවිය සම්බන්ධයෙන් දැඩි සීමා පනවන බවට වාර්තා පළවීමත් සමඟ ජනතාව අතර ප්රශ්නයක් මතුවී තිබේ.
දුම්කොළ සෞඛ්යයට අහිතකර නම්, එම ප්රතිපත්තිය සියලු දුම්කොළ නිෂ්පාදන සඳහා සමානව ක්රියාත්මක විය යුතු නොවේද?
මෙය සෞඛ්ය ප්රතිපත්තියට එරෙහි තර්කයක් නොව, නීතියේ සමානභාවය සහ සාධාරණ පරිපාලනය පිළිබඳ ප්රශ්නයකි.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය පැහැදිලිව සඳහන් කරන්නේ,
“සියලු පුද්ගලයන් නීතිය ඉදිරියේ සමානය. ඔවුන්ට නීතියේ සමාන ආරක්ෂාව හිමිවේ.”
මෙය ශ්රී ලංකාවේ මූලික අයිතිවාසිකමකි.
එබැවින් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේදී තෝරාගත් පිරිසකට පමණක් දැඩි සීමා පැනවීමත්, තවත් පිරිසකට වෙනස් ප්රතිපත්තියක් ක්රියාත්මක වීමත් පිළිබඳව සාධාරණ ප්රශ්න මතුවීම ස්වභාවිකය.
NATA පනතේ අරමුණ
2006 අංක 27 දරන ජාතික දුම්කොළ හා මද්යසාර පිළිබඳ අධිකාරී පනත (National Authority on Tobacco and Alcohol Act) පිහිටුවා ඇත්තේ,
* දුම්කොළ භාවිතය අවම කිරීම,
* දුම්කොළ ප්රචාරණය පාලනය කිරීම,
* දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම,
* මහජන සෞඛ්යය ප්රවර්ධනය කිරීම,
* දුම්කොළ නිෂ්පාදන නියාමනය කිරීම
යන අරමුණු සඳහාය.
මෙම පනතේ අරමුණ කිසිදු නිෂ්පාදනයක් හෝ ව්යාපාරිකයෙකුට විශේෂ වාසියක් ලබාදීම නොව, සමස්ත ජනතාවගේ සෞඛ්ය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමයි.
ගැසට් නියෝග සහ දුම් රහිත දුම්කොළ
සෞඛ්ය අමාත්යවරයා විසින් නිකුත් කරන ලද ගැසට් නිවේදන යටතේ ඇතැම් දුම් රහිත දුම්කොළ (Smokeless Tobacco) නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය, ආනයනය, බෙදාහැරීම සහ විකිණීම තහනම් කර ඇත.
මෙවැනි නීති මහජන සෞඛ්ය ආරක්ෂාව සඳහා ගෙන ඇති වැදගත් පියවරයන් වේ.
නමුත් එම නීති ක්රියාත්මක කිරීමේදී ජනතාවට පැහැදිලි මාර්ගෝපදේශ ලබාදීම සහ සමාන ක්රියාත්මක කිරීම ඉතා වැදගත්ය.
WHO Framework Convention on Tobacco Control (WHO FCTC)
ශ්රී ලංකාව WHO FCTC සම්මුතිය අනුමත කළ රටකි.
එම සම්මුතියේ ප්රධාන අරමුණු වන්නේ,
* දුම්කොළ භාවිතය අවම කිරීම,
* දුම්කොළවලින් තරුණ පරපුර ආරක්ෂා කිරීම,
* බදු ප්රතිපත්ති ශක්තිමත් කිරීම,
* ප්රචාරණය සීමා කිරීම,
* දුම්කොළ කර්මාන්තයේ බලපෑම අවම කිරීම.
නමුත් එම සම්මුතියද නීතිය සාධාරණව සහ විනිවිදභාවයෙන් ක්රියාත්මක කළ යුතු බව අවධාරණය කරයි.
සමාජයේ මතුවන ප්රශ්නය
අද ජනතාව අසන්නේ ඉතා සරල ප්රශ්නයකි.
කුඩා කඩයක බුලත්විට සඳහා දුම්කොළ අලෙවි කිරීම නීතිවිරෝධී නම්,
දුම්කොළ අඩංගු සිගරට් තවදුරටත් නීත්යානුකූලව අලෙවි වන්නේ කෙසේද?
මෙම ප්රශ්නයට රජය විසින් පැහැදිලි නීතිමය සහ ප්රතිපත්තිමය පිළිතුරක් ලබාදිය යුතුය.
එසේ නොවුවහොත් ජනතාව අතර “කුඩා ව්යාපාරිකයාට එක නීතියක්, විශාල සමාගම්වලට තවත් නීතියක්” යන හැඟීම වර්ධනය විය හැකිය.
ශ්රී ලංකා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය මූලික අයිතිවාසිකම් නඩු ගණනාවකදී නැවත නැවතත් අවධාරණය කර ඇත්තේ, රාජ්ය පරිපාලනය සාධාරණ, විනිවිදභාවයෙන් සහ අත්තනෝමතික නොවන ආකාරයෙන් සිදුවිය යුතු බවයි.
එබැවින් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේදී අසාධාරණ වෙනස්කම් ඇති නොවන බව තහවුරු කිරීම රජයේ වගකීමකි.
අපගේ යෝජනා
1. දුම්කොළ අලෙවිය සම්බන්ධයෙන් පවතින නීතිය ජනතාවට නිල වශයෙන් පැහැදිලි කළ යුතුය.
2. කුඩා වෙළෙඳුන්ට ප්රමාණවත් දැනුවත් කිරීමක් ලබාදිය යුතුය.
3. නීතිය සියලු දෙනාට සමාන ලෙස ක්රියාත්මක වන බව තහවුරු කළ යුතුය.
4. සෞඛ්ය ආරක්ෂාව සහ ආර්ථික සාධාරණත්වය අතර සමබර ප්රතිපත්තියක් ගොඩනැගිය යුතුය.
5. ප්රතිපත්තිමය තීරණ ගන්නා විට විශේෂඥයන්, ව්යාපාරිකයන් සහ සිවිල් සමාජය සමඟ සංවාදයක් ඇති කළ යුතුය.
අපගේ අරමුණ දුම්කොළ භාවිතය ප්රවර්ධනය කිරීම නොවේ. ඒ වෙනුවට, නීතියේ ආධිපත්යය, සමානභාවය සහ විනිවිදභාවය ආරක්ෂා කිරීමයි.
සෞඛ්ය ආරක්ෂාව සඳහා නීති අවශ්යය. එහෙත් එම නීති ක්රියාත්මක කිරීමේදී සියලු පාර්ශ්වයන්ට සමාන ප්රමිතියක් අදාළ විය යුතුය.
එබැවින් ගරු ජනාධිපතිතුමා, ගරු සෞඛ්ය අමාත්යතුමා, ජාතික දුම්කොළ හා මද්යසාර පිළිබඳ අධිකාරිය (NATA) සහ අදාළ රාජ්ය ආයතන මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට නිල පැහැදිලි කිරීමක් ලබාදී, නීතියේ සමානභාවය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය තවදුරටත් ශක්තිමත් කරනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
එම්. එම්. සෆාන්
විධායක අධ්යක්ෂක
මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය (HRPO
🔗 https://g.page/r/Cc3VNrHoy-pvEAI/review
